mattijsdiepraam.nl

De taal van links en rechts

De PVV is een linkse partij, die opkomt voor de verzorgingsstaat, maar tegelijk voert de partij een haatcampagne tegen de linkse kerk en zijn linkse hobby’s. Daarnaast steunt Wilders twee rechtse partijen die de verzorgingsstaat juist willen inkrimpen. Raar? Met taal valt alles te rijmen.

In de politieke arena woedt een ideeënstrijd, maar die strijd wordt uitgevochten met woorden. PVV-ideoloog Martin Bosma heeft dat als geen ander begrepen. In de uitzending van Pauw & Witteman van 29 oktober jl. mocht hij antwoord geven op de vraag waarom de PVV zo verzot is op neologismen als haatbaard, subsidieslurper en heimweeschotel. Een terechte vraag, want Bosma houdt zich net zozeer met taal bezig als met ideologie. Sterker nog, met taal buigt hij de werkelijkheid zo dat zijn ideologie zich er beter in kan nestelen.

De presentatoren ondervroegen Bosma over vondsten als kopvoddentaks en gordijnbonus, die een Koot & Bie-achtige kracht in zich dragen en daarmee rijp zijn voor het woordenboek. Maar het voornaamste demagogische gereedschap van de PVV lieten Pauw en Witteman links liggen: de manier waarop de partij de termen links en rechts gebruikt. Misschien zagen ze ’t met opzet over het hoofd omdat Bosma’s geestige trouvailles mediagenieker zijn. Misschien hadden ze ’t gewoon niet in de gaten omdat ze net als vele anderen vastzitten in oude stramienen. Die stramienen zet de PVV intussen handig voor eigen electoraal gewin in. Lees verder…

Het zijn de idealen, dommerds

Sinds het populisme zijn weg heeft gevonden in de Nederlandse politiek, heeft het taalgebruik in Den Haag een flinke paradigmaverschuiving ondergaan. Ik doel niet op de taalverruwing die haar intrede deed in de aanloop tot de verkiezingen in mei – ik vermaak me wel met woorden als ‘pleefiguur’. De strenge handhaving van ‘normen en waarden’ lijken mij in het debat juist ongewenst. Iedereen die op een gladde wc-bril gaat zitten, glijdt vanzelf wel met de billen op de koude tegelvloer. De zelfcorrectie zit in het democratische debat ingebakken.

Saillant is trouwens dat de roep om een herstel van ‘normen en waarden’ het hardst klinkt bij de volksvertegenwoordigers wier achterban er alles aan doet om politieke tegenstrevers (tegenwoordig ook wel ‘tegenstanders’ of ‘vijanden’ genoemd) de mond te snoeren door middel van dreigende taal die er niet om liegt. Intussen blijdschap uitend over het feit dat eindelijk weer ‘alles kan worden gezegd’. Behalve natuurlijk als het wordt gezegd door hogepriesters van de linkse kerk, want die dienen de mond te worden gesnoerd met kogelbrieven.

Zo is er in het Nederland van 2002 wel meer dat de omschrijving ‘omgekeerde wereld’ verdient. Want waar ik me nog veel meer over verbaas, zijn de mantra’s ‘luisteren naar de mensen’ en ‘de politiek weer van de burger maken’. Deze kreten liggen blijkbaar lekker bij het verwende electoraat en dus neemt elke verliezer van mei de bezwerende formules van winnaar Fortuyn over. Echt waar, ook wij kunnen luisteren. Geloof ons, wij denken ook aan u. Ik weet niet welke bevolkingsgroepen zulke beloften voor zoete koek slikken, maar ik hap in ieder geval niet toe. Lees verder…

Links, twee, drie, vier!

Wie met woorden werkt, hecht grote waarde aan hun betekenis. Maar je hoeft geen schrijver van beroep te zijn om te weten dat de meeste woorden niet alleen een letterlijke betekenis hebben. In mijn kinderjaren, die gelijkvielen met de jaren van polarisatie in de jaren zeventig, ontdekte ik al snel de bijbetekenissen van links en rechts. Hoewel ik plastic soldaatjes en miniatuurtanks van Matchbox tot mijn speelgoed mocht rekenen – waarbij ik de Duitse pothelmen en Tigers heimelijk van het fraaiste ontwerp vond – liep ik ook mee in de beroemde antikernwapendemonstratie door de straten van Den Haag. Aan de hand van mijn vader, die links stemde terwijl hij voor een grote oliemaatschappij werkte. En ik was het gloeiend met hem eens, jaren later resulterend in een pacifistisch-socialistisch stemgedrag dat me nooit meer heeft verlaten. Wat wil je ook als je in Amsterdam studeert. Tegelijk nam hij me mee naar Zandvoort, waar ik vanaf mijn achtste alle navolgende Grote Prijzen van Nederland vanuit het pitgebouw heb aanschouwd, jaren later resulterend in een autoliefde waar zelfs de gematigdste milieupartij geen goed woord voor overheeft. Kortom, waar destijds in de rest van de samenleving de begrippen links en rechts de loopgraven hadden betrokken, daar dwaalde ik vrolijk door niemandsland.

Op het eerste gevoel was het voor mij dan ook thuiskomen toen paars in dit land aan de macht kwam. Het niemandsland van links en rechts was opeens doorgedrongen tot het centrum van de macht. En het heeft zijn verwoestende effect gehad. Waar links steeds meer ging staan voor conservatisme (behoud van sociale rechten, behoud van het milieu, natuurbehoud), daar beleed rechts ideeën die je progressief kunt noemen, in de zin van verandering nastrevend (technologische vooruitgang, de Zalmnorm, Europa). Lees verder…