{"id":126,"date":"2009-10-14T15:41:02","date_gmt":"2009-10-14T14:41:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.daniil.dds.nl\/wordpress\/?p=126"},"modified":"2019-01-21T17:50:53","modified_gmt":"2019-01-21T16:50:53","slug":"inefficiente-taal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/","title":{"rendered":"Ineffici\u00ebnte taal"},"content":{"rendered":"

Taal is net als water. Althans, er is genoeg aanleiding toe om dat te denken. Net als water zoekt taal altijd het laagste punt op. Als het simpel kan, dan doen we dat als taalgebruikers ook.<\/strong><\/p>\n

Als we spreken, slikken we klanken in bij de vleet of we schuiven ermee om het onszelf gemakkelijker te maken. We assimileren: een banneling werd een balling, inport werd import. We syncoperen: een lade werd een la, een slede werd een slee. We metanalyseren: een nadder werd een adder, een nonkel werd een onkel. We passen metathese toe: niet-christenen werden gekerstend, een wesp wordt soms een weps. En vaak, heel vaak, verliezen we ons in haplologie\u00ebn, de kunst van het weglaten van gelijk beginnende lettergrepen. Onze minister-president doet het voortdurend: op \u2019n gevement.<\/p>\n

In schrift korten we al even vaak af, zeker in deze snelle tijden van twitter en sms. Heel effici\u00ebnt natuurlijk. Net als water zoeken we de eenvoudigste weg, die ons nog n\u00e9t in staat stelt met anderen te communiceren.<\/p>\n

Daarom wekt het verwondering dat je soms taalveranderingen signaleert die ineffici\u00ebnt zijn, maar toch voet aan de grond krijgen.<\/p>\n

Want waarom zouden Nederlanders de laatste jaren massaal een lettergreep toevoegen aan \u2018eigenares\u2019 of \u2018barones\u2019? Natuurlijk, \u2018eigenaresse\u2019 of \u2018baronesse\u2019 klinkt vast chiquer, maar ik vind \u2019t er opgeblazen uitzien. En zonde van de moeite van die twee extra letters.<\/p>\n

Al evenveel Nederlanders voegen tegenwoordig complete nodeloze woorden toe aan hun palet. Als we een voorbeeld wilden geven, zeiden we vroeger \u2018zoals een Panhard of een DKW\u2018. Maar nu is het \u2018zoals bijvoorbeeld een Hummer of een Jeep\u2019. Dat we wel zeker weten dat het maar voorbeelden zijn. Waarom? E\u00e9n woord is toch genoeg? Waarom zo ineffici\u00ebnt?<\/p>\n

Toch heeft de uitdrukking \u2018zoals bijvoorbeeld\u2019 de afgelopen tien \u00e0 vijftien jaar zozeer postgevat dat het gebruikelijke \u2018zoals\u2019 volledig is weggedrukt. Hetzelfde geldt voor \u2018eigenaresse\u2019, dat in Google bijna 3,5 keer zo veel hits scoort als \u2018eigenares\u2019. Het merkwaardige is dat strenge woorden als \u2018meesteres\u2019, \u2018lerares\u2019 en \u2018moordenares\u2019 volgens het Groene Boekje niet de secretaresse-uitgang hebben, maar een onderdanig woord als \u2018dienares\u2019 wel. \u2018Dienaresse\u2019 legt het in Googlehits dan wel weer \u2013 heel onderdanig \u2013 af tegen de korte vorm. Of ligt het aan het joyeuze van een baronesse of eigenaresse? Nee, blijkbaar ook niet, want een kunstenaresse komen we nog niet tegen, laat staan een minnaresse. Terwijl die laatste tussen de lakens misschien heel wat meer fantasie aan de dag legt dan een minnares.<\/p>\n

Natuurlijk, de uitgang -esse is etymologisch zelfs ouder, maar dat maakt de herintroductie ervan (je ziet de vorm nu vaker dan twintig jaar geleden) alleen maar wonderlijker.<\/p>\n

Een ander wijdverbreid voorbeeld van ineffici\u00ebnte taal dat het tegen de klippen op al bijna tot standaardtaal heeft gered, is de hypercorrecte overtreffende trap met \u2018meest\u2019. U kent \u2018m wel \u2013 en gebruikt \u2018m vast en zeker geregeld, ongetwijfeld per ongeluk. U spreekt bijvoorbeeld van \u2018de meest extreme weersomstandigheden\u2019 terwijl het gewoon de extreemste omstandigheden zijn. En zijn de \u2018meest mooie zandsculpturen\u2019 die u op het strand van Scheveningen zag nu echt veel mooier dan de mooiste?<\/p>\n

Kent u nog meer van deze alomtegenwoordige vormen van ineffici\u00ebnte taal? Volledig ingeburgerde woorden en uitdrukkingen met een hoge mate van overbodigheid, die het niveau van de incidentele tautologie of contaminatie overstijgen? En hebt u een verklaring voor hun schijnbaar onberekenbare succes?<\/p>\n

Oorspronkelijk geplaatst in Wereld, het weblog van Jager & Neyndorff<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Taal is net als water. Althans, er is genoeg aanleiding toe om dat te denken. Net als water zoekt taal altijd het laagste punt op. Als het simpel kan, dan doen we dat als taalgebruikers ook. Als we spreken, slikken we klanken in bij de vleet of we schuiven ermee […]<\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,13],"tags":[119,63,64],"class_list":["post-126","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-columns","category-jagerneyndorff","tag-efficiency","tag-taal","tag-taalverandering"],"yoast_head":"\nIneffici\u00ebnte taal - mattijsdiepraam.nl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mattijs Diepraam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2009\\\/10\\\/14\\\/inefficiente-taal\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2009\\\/10\\\/14\\\/inefficiente-taal\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mattijs Diepraam\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"headline\":\"Ineffici\u00ebnte taal\",\"datePublished\":\"2009-10-14T14:41:02+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T16:50:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2009\\\/10\\\/14\\\/inefficiente-taal\\\/\"},\"wordCount\":570,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"keywords\":[\"efficiency\",\"taal\",\"taalverandering\"],\"articleSection\":[\"Columns\",\"Jager & Neyndorff\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2009\\\/10\\\/14\\\/inefficiente-taal\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2009\\\/10\\\/14\\\/inefficiente-taal\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2009\\\/10\\\/14\\\/inefficiente-taal\\\/\",\"name\":\"Ineffici\u00ebnte taal - mattijsdiepraam.nl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-10-14T14:41:02+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T16:50:53+00:00\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2009\\\/10\\\/14\\\/inefficiente-taal\\\/\"]}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/\",\"name\":\"mattijsdiepraam.nl\",\"description\":\"Mattijs Diepraam: tekstschrijver, bedrijfsjournalist, schrijvend communicatieadviseur, autosportjournalist\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\",\"name\":\"Mattijs Diepraam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Mattijs Diepraam\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/mdiepraam\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/mdiepraam\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/mattijsdiepraam\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/author\\\/hmd-hmd\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ineffici\u00ebnte taal - mattijsdiepraam.nl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/","twitter_misc":{"Geschreven door":"Mattijs Diepraam","Geschatte leestijd":"3 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/"},"author":{"name":"Mattijs Diepraam","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"headline":"Ineffici\u00ebnte taal","datePublished":"2009-10-14T14:41:02+00:00","dateModified":"2019-01-21T16:50:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/"},"wordCount":570,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"keywords":["efficiency","taal","taalverandering"],"articleSection":["Columns","Jager & Neyndorff"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/","name":"Ineffici\u00ebnte taal - mattijsdiepraam.nl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#website"},"datePublished":"2009-10-14T14:41:02+00:00","dateModified":"2019-01-21T16:50:53+00:00","inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2009\/10\/14\/inefficiente-taal\/"]}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#website","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/","name":"mattijsdiepraam.nl","description":"Mattijs Diepraam: tekstschrijver, bedrijfsjournalist, schrijvend communicatieadviseur, autosportjournalist","publisher":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2","name":"Mattijs Diepraam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","width":512,"height":512,"caption":"Mattijs Diepraam"},"logo":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mdiepraam","https:\/\/www.instagram.com\/mdiepraam\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mattijsdiepraam\/"],"url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/author\/hmd-hmd\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3504,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126\/revisions\/3504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}