{"id":561,"date":"2011-03-22T15:35:18","date_gmt":"2011-03-22T14:35:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/?p=561"},"modified":"2019-01-21T17:50:15","modified_gmt":"2019-01-21T16:50:15","slug":"f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/","title":{"rendered":"F1-innovatie: turbo’s en ground effect (vervolg)"},"content":{"rendered":"

\"Williams<\/a><\/p>\n

Terug naar de toekomst<\/h2>\n

Turbo\u2019s en ground effect hielpen niet alleen het stabiele 3-litertijdperk om zeep, ze luidden samen ook het meest tumultueuze F1-tijdperk aller tijden in: de oorlog tussen de FISA- en de FOCA-teams. Beide uitvindingen werden in de loop van de jaren tachtig verboden, maar ze veranderden het speelveld van de F1 voorgoed, zo gezichtsbepalend zijn ze gebleken. En in 2013 maken ze een onverwachte comeback\u2026<\/strong><\/p>\n

In het vorige deel<\/a> uit deze DF-serie over de innovatiegeschiedenis van de Formule 1<\/a> zagen we hoe zich aan het begin van de jaren tachtig twee kampen verzamelden rondom twee baanbrekende uitvindingen: de turbo enerzijds en ground effect anderzijds. Samen hadden ze een eind gemaakt aan het stabiele 3-litertijdperk.<\/p>\n

Renault was van een lachertje in zijn debuutseizoen uitgegroeid tot GP-winnaar met zijn 1,5 liter V6 met turbo. Lotus was na zijn initi\u00eble ontdekking van het ground effect weggezakt tot een middenmoter, nadat Colin Chapman een paar keer een stap te ver had gedaan met zijn wilde idee\u00ebn en zijn resterende budget zuinig moest inzetten voor conservatieve ontwerpen die nooit prijzen zouden kunnen winnen. Williams was daarentegen na tien lange jaren in de woestijn op een oase gestuit en genoot opeens een status als topteam.<\/p>\n

Ook in politiek opzicht was de stabiliteit in de Formule 1 ver te zoeken. De twee kampen begonnen steeds nadrukkelijker speldenprikjes uit te delen. Het ene kamp bestond uit de grote fabrikanten in de F1, door Enzo Ferrari trots grandi costruttori genoemd: Ferrari, Renault, Alfa Romeo. Zij steunden de FISA, de autosporttak van de offici\u00eble wereldfederatie FIA. Die werd sinds eind 1978 geleid door de autoritaire Fransman Jean-Marie Balestre. De FIA had Balestre in huis gehaald om schoon schip te maken, vooral om Bernie Ecclestone de tent uit te vegen.<\/p>\n

Bernie was de bendeleider van de FOCA, de Formula One Constructors Association, waarin voornamelijk de Britse teams zoals McLaren, Lotus, Brabham, Tyrrell en Williams zich hadden verenigd. De FOCA was vooral opgericht voor het onderhandelen van zo hoog mogelijk startgeld bij de GP-organisatoren, onder het motto \u2018Samen staan we sterker\u2019.<\/p>\n

Het hele achtergrondartikel lezen? Kijk verder op Driving-fun.com<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Terug naar de toekomst Turbo\u2019s en ground effect hielpen niet alleen het stabiele 3-litertijdperk om zeep, ze luidden samen ook het meest tumultueuze F1-tijdperk aller tijden in: de oorlog tussen de FISA- en de FOCA-teams. Beide uitvindingen werden in de loop van de jaren tachtig verboden, maar ze veranderden het […]<\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,14],"tags":[390,187,391,219,215,216,188,376,238,319,383,271],"class_list":["post-561","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-achtergrondartikelen","category-driving-fun","tag-alfa-romeo","tag-autosport","tag-brabham","tag-ferrari","tag-fisa","tag-foca","tag-formule-1","tag-innovatie","tag-mclaren","tag-renault","tag-tyrrell","tag-williams"],"yoast_head":"\nF1-innovatie: turbo's en ground effect (vervolg) - mattijsdiepraam.nl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mattijs Diepraam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mattijs Diepraam\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"headline\":\"F1-innovatie: turbo’s en ground effect (vervolg)\",\"datePublished\":\"2011-03-22T14:35:18+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T16:50:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/\"},\"wordCount\":359,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/17679main-300x135.jpg\",\"keywords\":[\"alfa romeo\",\"autosport\",\"brabham\",\"ferrari\",\"fisa\",\"foca\",\"formule 1\",\"innovatie\",\"mclaren\",\"renault\",\"tyrrell\",\"williams\"],\"articleSection\":[\"Achtergrondartikelen\",\"Driving-fun.com\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/\",\"name\":\"F1-innovatie: turbo's en ground effect (vervolg) - mattijsdiepraam.nl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/17679main-300x135.jpg\",\"datePublished\":\"2011-03-22T14:35:18+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T16:50:15+00:00\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/03\\\/22\\\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/17679main-300x135.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/17679main-300x135.jpg\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/\",\"name\":\"mattijsdiepraam.nl\",\"description\":\"Mattijs Diepraam: tekstschrijver, bedrijfsjournalist, schrijvend communicatieadviseur, autosportjournalist\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\",\"name\":\"Mattijs Diepraam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Mattijs Diepraam\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/mdiepraam\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/mdiepraam\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/mattijsdiepraam\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/author\\\/hmd-hmd\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"F1-innovatie: turbo's en ground effect (vervolg) - mattijsdiepraam.nl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/","twitter_misc":{"Geschreven door":"Mattijs Diepraam","Geschatte leestijd":"2 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/"},"author":{"name":"Mattijs Diepraam","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"headline":"F1-innovatie: turbo’s en ground effect (vervolg)","datePublished":"2011-03-22T14:35:18+00:00","dateModified":"2019-01-21T16:50:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/"},"wordCount":359,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"image":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/17679main-300x135.jpg","keywords":["alfa romeo","autosport","brabham","ferrari","fisa","foca","formule 1","innovatie","mclaren","renault","tyrrell","williams"],"articleSection":["Achtergrondartikelen","Driving-fun.com"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/","name":"F1-innovatie: turbo's en ground effect (vervolg) - mattijsdiepraam.nl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/17679main-300x135.jpg","datePublished":"2011-03-22T14:35:18+00:00","dateModified":"2019-01-21T16:50:15+00:00","inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/03\/22\/f1-innovatie-turbos-en-ground-effect-vervolg\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/17679main-300x135.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/17679main-300x135.jpg"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#website","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/","name":"mattijsdiepraam.nl","description":"Mattijs Diepraam: tekstschrijver, bedrijfsjournalist, schrijvend communicatieadviseur, autosportjournalist","publisher":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2","name":"Mattijs Diepraam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","width":512,"height":512,"caption":"Mattijs Diepraam"},"logo":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mdiepraam","https:\/\/www.instagram.com\/mdiepraam\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mattijsdiepraam\/"],"url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/author\/hmd-hmd\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=561"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3481,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/561\/revisions\/3481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}