{"id":84,"date":"2011-12-13T15:35:37","date_gmt":"2011-12-13T14:35:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.daniil.dds.nl\/wordpress\/?p=84"},"modified":"2019-01-21T17:50:53","modified_gmt":"2019-01-21T16:50:53","slug":"hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/","title":{"rendered":"Hoe hoog is jouw taaltolerantie?"},"content":{"rendered":"

Je kunt er de klok op gelijk zetten, vooral in de diverse internetdiscussiegroepen over taal: mensen die verontwaardigd in de pen klimmen vanwege een abject taalverschijnsel dat ze kort geleden hebben gesignaleerd en sindsdien \u2018alarmerend\u2019 in omvang hebben zien toenemen. Zijn deze poortwachters de scherpe waarnemers van taalverandering in haar volle, niet te stuiten werking? Leggen ze de vinger op de zere plek van grillige taalmodes? Of is er iets anders aan de hand?<\/strong><\/p>\n

Waar je niet op let, valt je ook niet op. Je kent \u2019t wel: nooit eerder zag je een vrachtwagen van vervoerbedrijf X rijden. Je wist niet eens af van het bestaan van X. Totdat je op een verjaardag kennismaakt met een chauffeur, marketeer of directeur van X (afhankelijk van het soort feestjes dat je frequenteert) en een leuk gesprek hebt over het wel en wee in de transportbranche. In de weken daarna passeer je op de snelweg opeens de ene na de andere vrachtwagen van het bedrijf.<\/p>\n

In zo\u2019n geval besef je na een tijdje dat bedrijf X allang bestond. En als je \u2019t al niet heimelijk wist, dan heeft je gesprekspartner van het verjaardagsfeestje je wel verteld dat X zojuist zijn 35-jarig bestaan heeft gevierd. Dat je plotseling overal de naam X ziet opduiken, ligt duidelijk aan jezelf. Je bent er gevoelig voor geworden.<\/p>\n

Hetzelfde gebeurt met taal. Voor de gemiddelde taalgebruiker is er meestal een trigger nodig om een proces van taalverandering te signaleren. Het verschil met de vrachtwagens van bedrijf X: de kritische taalgebruiker denkt meteen dat hij een uniek stokpaardje kan bestijgen. Hij heeft een ontluikend taalfenomeen in de knop betrapt. En het tempo waarin het onkruid vervolgens om zich heengrijpt, kan niet anders worden beschreven dan in termen van wildgroei. Waar zijn de hoveniers van de taal?<\/p>\n

De voorbeelden zijn legio: \u2018hun hebben\u2019, het verdwijnen van het lidwoord \u2018het\u2019, de overtreffende trap met \u2018meest\u2019, de teloorgang van het betrekkelijk voornaamwoord \u2018dat\u2019 ten faveure van \u2018wat\u2019. Allemaal verschijnselen die al vele jaren gaande zijn \u2013 en nog vele jaren gaande blijven \u2013 maar opeens worden ze in de tijd bevroren als een \u2018Help: nieuwe ergernis!\u2019.<\/p>\n

Ter geruststelling van de taaldoemdenkers: zo snel gaat taalverandering niet. En ter geruststelling van de taalvrijdenkers: de grootste critici van taalverandering beschikken blijkbaar over een opmerkelijk grote taaltolerantie. Want zolang ze niet worden ingefluisterd over een verandering die nog decennia nodig heeft om te rijpen, storen ze zich er kennelijk ook niet aan. Mensen lezen erover in de krant, omdat een argeloze taalwetenschapper erover heeft gepubliceerd, en bam \u2013 meteen schreeuwen ze moord en brand, alsof we morgen de grammaticaboekjes moeten herschrijven. En hebben ze de verandering zonder hulp gesignaleerd? Dan is de emmer jarenlang volgedruppeld voordat hij over de rand van het bewustzijn ging lopen. Ik merk het ook bij mezelf: ik hoef zo\u2019n \u2018nieuw\u2019 fenomeen bij toeval maar een paar keer kort achter elkaar tegen te komen en opeens zie ik het overal<\/a>. Terwijl het al jarenlang aan het sluimeren was zonder dat ik het in de gaten had.<\/p>\n

Neem nu die vervanging van het betrekkelijk voornaamwoord \u2018dat\u2019 door \u2018wat\u2019. Die wordt alweer ingehaald door een beweging van \u2018dat\u2019 naar \u2018die\u2019, zoals in \u2018het programma, die\u2019 en \u2018het bedrijf, die\u2019. Die verandering is nog grotendeels gaande onder de radar van de amateurtaalvorsers, omdat hij iets subtieler is dan de dreigende ondergang van het lidwoord \u2018het\u2019. Was deze jou nog niet opgevallen? Let dan maar op hoe vaak je het vanaf nu gaat horen. Had je maar niet op mijn feestje moeten komen.<\/p>\n

Oorspronkelijk gepubliceerd in Wereld, het weblog van Jager & Neyndorff<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je kunt er de klok op gelijk zetten, vooral in de diverse internetdiscussiegroepen over taal: mensen die verontwaardigd in de pen klimmen vanwege een abject taalverschijnsel dat ze kort geleden hebben gesignaleerd en sindsdien \u2018alarmerend\u2019 in omvang hebben zien toenemen. Zijn deze poortwachters de scherpe waarnemers van taalverandering in haar […]<\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,13],"tags":[63,64],"class_list":["post-84","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-columns","category-jagerneyndorff","tag-taal","tag-taalverandering"],"yoast_head":"\nHoe hoog is jouw taaltolerantie? - mattijsdiepraam.nl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mattijs Diepraam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/12\\\/13\\\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/12\\\/13\\\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mattijs Diepraam\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"headline\":\"Hoe hoog is jouw taaltolerantie?\",\"datePublished\":\"2011-12-13T14:35:37+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T16:50:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/12\\\/13\\\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\\\/\"},\"wordCount\":602,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"keywords\":[\"taal\",\"taalverandering\"],\"articleSection\":[\"Columns\",\"Jager & Neyndorff\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/12\\\/13\\\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/12\\\/13\\\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/12\\\/13\\\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\\\/\",\"name\":\"Hoe hoog is jouw taaltolerantie? - mattijsdiepraam.nl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-12-13T14:35:37+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T16:50:53+00:00\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/2011\\\/12\\\/13\\\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/\",\"name\":\"mattijsdiepraam.nl\",\"description\":\"Mattijs Diepraam: tekstschrijver, bedrijfsjournalist, schrijvend communicatieadviseur, autosportjournalist\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2\",\"name\":\"Mattijs Diepraam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Mattijs Diepraam\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/05\\\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/mdiepraam\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/mdiepraam\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/mattijsdiepraam\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mattijsdiepraam.nl\\\/index.php\\\/author\\\/hmd-hmd\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hoe hoog is jouw taaltolerantie? - mattijsdiepraam.nl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/","twitter_misc":{"Geschreven door":"Mattijs Diepraam","Geschatte leestijd":"3 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/"},"author":{"name":"Mattijs Diepraam","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"headline":"Hoe hoog is jouw taaltolerantie?","datePublished":"2011-12-13T14:35:37+00:00","dateModified":"2019-01-21T16:50:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/"},"wordCount":602,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"keywords":["taal","taalverandering"],"articleSection":["Columns","Jager & Neyndorff"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/","name":"Hoe hoog is jouw taaltolerantie? - mattijsdiepraam.nl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#website"},"datePublished":"2011-12-13T14:35:37+00:00","dateModified":"2019-01-21T16:50:53+00:00","inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/2011\/12\/13\/hoe-hoog-is-jouw-taaltolerantie\/"]}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#website","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/","name":"mattijsdiepraam.nl","description":"Mattijs Diepraam: tekstschrijver, bedrijfsjournalist, schrijvend communicatieadviseur, autosportjournalist","publisher":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/#\/schema\/person\/0c240ef991c2e6e2ad7514cbb4551fc2","name":"Mattijs Diepraam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg","width":512,"height":512,"caption":"Mattijs Diepraam"},"logo":{"@id":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/cropped-mattijs-website-pictogram.jpg"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mdiepraam","https:\/\/www.instagram.com\/mdiepraam\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mattijsdiepraam\/"],"url":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/author\/hmd-hmd\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3500,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84\/revisions\/3500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mattijsdiepraam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}